Sz.P. Krzysztof Gawkowski
Minister Cyfryzacji
Szanowny Panie Ministrze,
16 stycznia Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało projekt rozporządzenia, które ma zmienić wzory dokumentów, wydawanych z rejestru stanu cywilnego. Aby umożliwić transkrypcję sformalizowanych za granicą „małżeństw” osób tej samej płci – z polskich dokumentów mają zniknąć określenia „kobieta” i „mężczyzna”, które mają zostać zastąpione przez „neutralne płciowo” sformułowania: „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”.
Proponowana zmiana ma być według rządu konieczna, by zrealizować wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 listopada 2025 roku, w którym TSUE stwierdził, że Polska „ma obowiązek uznać małżeństwo dwóch obywateli Unii tej samej płci legalnie zawarte w innym państwie członkowskim”. Prawo rodzinne – zgodnie z art. 81 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – pozostaje w wyłącznej kompetencji państw członkowskich. Unia Europejska nie posiada uprawnień do definiowania małżeństwa ani narzucania jednolitych rozwiązań w tym zakresie. Wyrok TSUE należy uznać za pozatraktatową próbę wywierania presji ideologicznej. Inicjatywa Ministerstwa Cyfryzacji wpisuje się więc w szerszy proces centralizacji Unii Europejskiej oraz ograniczania suwerenności państw członkowskich w sprawach ustrojowych i światopoglądowych.
Odwoływanie się do rzekomej konieczności realizacji orzeczenia TSUE nie usprawiedliwia działań sprzecznych z Konstytucją RP.
Art. 18 Konstytucji jednoznacznie stanowi, że małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny i jako takie podlega ochronie i opiece Rzeczypospolitej Polskiej. Zarówno z przebiegu prac Komisji Konstytucyjnej nad brzmieniem tego artykułu, jak i z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego wynika, że celem tego przepisu było nie tylko uprzywilejowanie instytucji małżeństwa, ale również uniemożliwienie instytucjonalizacji związków jednopłciowych – także w drodze pośrednich działań administracyjnych. Zastąpienie w aktach stanu cywilnego pojęć „kobieta” i „mężczyzna” neutralnymi, bezpłciowymi określeniami prowadzi do faktycznego obejścia art. 18 Konstytucji i osłabienia konstytucyjnej ochrony małżeństwa, za które po wejściu w życie proponowanego rozporządzenia mogłyby zostać uznane także związki osób tej samej płci.
Proponowane zmiany są sprzeczne nie tylko z Konstytucją RP, ale też między innymi z § 9 i 10 Zasad techniki prawodawczej. Pierwszy z nich nakazuje posługiwać się określeniami użytymi w ustawie podstawowej (takimi jak właśnie „mężczyzna” i „kobieta”), a nie od nich odchodzić. Z kolei drugi z przywołanych przepisów zakazuje oznaczać różne pojęcia (takie jak „mężczyzna” i „kobieta”) tymi samymi określeniami („pierwszy” lub „drugi” małżonek).
Wprowadzanie tak daleko idących zmian w drodze rozporządzenia stanowi także naruszenie zasady legalizmu oraz próbę obejścia debaty parlamentarnej. Władza wykonawcza nie posiada kompetencji do ingerowania w naturalną, konstytucyjnie potwierdzoną tożsamość małżeństwa ani do redefiniowania jego znaczenia poprzez modyfikację wzorów dokumentów urzędowych.
Państwo polskie nie może wprowadzać zmian ustrojowych pod pozorem technicznych korekt administracyjnych ani realizować rozwiązań sprzecznych z Konstytucją i zasadą suwerenności.
W związku z powyższym wzywamy Pana do zaniechania prac nad projektowanym rozporządzeniem oraz do respektowania Konstytucji RP jako najwyższego spisanego prawa Rzeczypospolitej Polskiej.
Jednocześnie wskazujemy, że w przypadku przyjęcia rozporządzenia naruszającego art. 18 Konstytucji oraz przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, podmioty legitymowane (np. Prezydent RP lub grupa parlamentarzystów) na podstawie art. 191 ust. 1 Konstytucji RP powinny niezwłocznie skierować wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności takiego aktu z Konstytucją RP.
